Review: Symbolica, Efteling

Adembenemend gedetailleerd met afleidende gimmicks

Symbolica is de familie vriendelijke darkride die de Efteling in 2017 opende. Het project dat uiteindelijk Symbolica zou worden begon in 2010 als Hartenhof en draait om de mascotte van de Efteling: Pardoes de Tovernar. 

Als je aan komt lopen valt meteen op dat Symbolica een samenhangend geheel vormt met het nabijgelegen restaurant Polle’s Keuken, centraal in het park. Dit heeft gelijk een nadeel: er is geen plaats om het show building te verbergen en dus ziet het kasteel er wel een beetje vierkant uit, met een aantal torens er bovenop gezet om dit te maskeren. 

Door de slingerende wachtrij (of single rider rij) kom je aan bij ingang, twee grote deuren die zich ongeveer een verdieping boven de rest van het park bevinden. De hal waar je terecht komt doet tegelijk dienst als pre-show ruimte en op de trap word je opgewacht door  O.J. Punctuel, die een (opzettelijk) saai verhaal houd. Hij wordt in de rede gevallen door Pardoes die met een toverspreuk de trap doet splitsen zodat een geheime gang zichtbaar is. Als je niet weet dat dit gaat gebeuren is het effect echt fantastisch.

‘Als je niet weet dat dit gaat gebeuren is het effect echt fantastisch.’

Deze introductie is erg goed gedaan: het geeft een reden voor het publiek om daar te zijn (je wordt erkent door de wereld) en er wordt met je verwachtingen gespeeld om vervolgens met een plottwist verder te gaan in de attractie.

We lopen door de net verschenen gang en komen uit bij een trap die naar beneden gaat richting het laadstation. Het is jammer dat deze ruimte weinig gedetailleerd is aangezien je hier best wel even staat te wachten. We lopen verder naar het laadstation en gelukkig herpakt de Efteling zich snel weer met de thematisering: ik denk dat de ontwerpers van de Efteling nog nooit zo uitgebreid tewerk zijn gegaan: zelfs de vloeren en plafonds zijn meegenomen (iets dat je niet vaak ziet). Je bevindt je in de kelder van het kasteel, met een gewelfd plafond, kleine details en veel sfeerverlichting.

 

Re-rideability: choose your own adventure

Er hangen nu drie vaandels boven drie verschillende wachtrijen: je kan kiezen welke van de drie tours je wilt meemaken: de Muziektour, Heldentour of de Schattentour. Leuk idee: zo blijft de attractie bij herhaling langer interessant voor bezoekers. Ik heb begrepen dat deze keuzevrijheid de Efteling niet heel goed bevallen is: het levert keuzestress op (fear of missing out), wat op zich logisch is: je hebt net met een beetje pech ruim een uur staan wachten en nu krijg je niet eens alles te zien?! – maar goed we gaan verder.

Doorlopend zien we dat de Efteling heeft gekozen voor een 6 persoons trackless ride system. De voertuigen (Fantasievaarders) zijn rijkelijk gedecoreerd zodat ze in het algehele ontwerp van de attractie passen. Ik erg blij: tot nu toe is de vormgeving met het verhaal in één lijn en zijn er geen tegenstrijdigheden, zelfs de voertuigen voelen logisch in deze omgeving. Wat mij opviel is dat het single rider principe zoals we dit ook wel kennen uit de Disney parken nog niet echt is doorgedrongen. De mensen uit de normale rij trekken vaak al de beugels dicht voordat iemand uit de single rider rij kan instappen. 

 

Het avontuur

Eenmaal in het voertuig rijden we naar een deur die voor onze neus op slot gaat, we keren om en gaan een andere donkere gang in – mooi, dit is een goede herhaling van het thema dat we iets anders te zien krijgen dan wat O.J. Punctuel voor ons in petto had.

We komen uit in wat een van de meest indrukwekkende show scenes van de attractie is. Een groot rond laboratorium met boekenkasten langs de wanden en boven ons een groot planetarium met planeten die langs een raderwerk ronddraaien boven onze hoofden. In het midden staat een tovenaar. We rijden verder langs de ronde wand en Pardoes springt omhoog en spreekt een toverspreuk over ons uit! Dit is heel erg mooi ondersteund door de verlichting en het laserlicht effect – waarvan de inspiratie overduidelijk uit Mystic Manor in Hong Kong Disneyland komt. Het voertuig versnelt en rijd verder richting de volgende scene. Het is wel een beetje opvallend, als je op de achterste rij zit van het voertuig, dat Pardoes geen benen heeft. 

We komen in een hal terecht en draaien richting een dressoir waar allemaal vlinders onder stolpen tot leven komen dankzij de toverspreuk van Pardoes. We draaien om en rijden naar een balkon dat uitkijkt over het rijk. Dit is prachtig uitgevoerd met een uitzicht op een miniatuurwereld waar slim gebruik is gemaakt van forced perspective, waardoor het groter en dieper lijkt dan het werkelijk is. Er wordt weer een spreuk uitgesproken en een stel gigantische kitscherige vlinders komen naar beneden, verlicht met fiber optics. Deze vind ik eigenlijk niet in de stijl passen van de attractie en zijn een scherp contrast met het prachtige miniatuur model. Anyway, we gaan weer verder op onze tour van het kasteel:

We rijden via een overgang-gang (over-gang?) naar mijn meest favoriete scène van de hele attractie. We rijden een grote, victoriaanse kas in met een verscheidenheid aan planten. We draaien richting de linkerzijde en pardoes spreekt weer een spreuk uit. Ineens verschijnt er een gigantische vis achter het raam door de briljante combinatie van fysieke props en projecties op matglas. Echter lijkt de druk op het glas te groot en begint het dak (echt) te lekken terwijl er grote barsten verschijnen. We rijden weer snel weg naar de veiligheid voordat het helemaal misgaat. 

‘De kas-scene had naar mijn idee wel iets dramatischer gemogen om een betere climax te creëren.’

Deze scène had overduidelijk als bedoeling een piek in de spanningsboog te zijn. Als je de attractie in twee spanningsbogen zou verdelen is dit een prima climax van het eerste deel. Het is wel zo dat de scene naar mijn idee iets dramatischer had gemogen. Dit komt vooral omdat deze scène, in tegenstelling tot de rest van de attractie, op inhoudelijk gebied minder goed wordt begeleid door de muziek – iets wat gevoel en emoties heel goed stuurt. Je voelt nu de urgentie niet. Dit is jammer want, in de overgang-gang waar Pardoes je naar een veilige plek stuurt is Pardoes in de huidige vorm veel te paniekerig voor wat we net hebben meegemaakt. 

Dat ik net opperde dat de attractie misschien wel twee delen/spanningsbogen heeft in niet zonder reden. We beginnen nu aan het interactieve deel van de attractie. Laat ik vooropstellen dat ik een voorstander voor interactie ben, zeker in pretparken, maar niet op de manier waarop de Efteling het geïmplementeerd heeft.

 

Gebroken immersie

Elk voertuig rijd een eigen ruimte in, afhankelijk van welke tour er gekozen is aan het begin van de rit. Leuk detail is dat er ook nog drie niet bestaande tours zijn – dat wekt de illusie dat het kasteel en de wereld van Pardoes groter is dan werkelijk gebouwd.

De gordijnen schuiven open en we zien een spiegel met tafeltje voor ons. De vormgeving verschilt afhankelijk van de tour – leuk detail. Eerst worden we subtiel op de foto gezet (slim om de flits te verbergen in een tover-lichteffect) en dan zie je ineens allemaal dingen draaien in het spiegelbeeld. Het is een soort minigame waarvan ik niet begrijp hoe het werkt – en met mij alle andere bezoekers ook niet. Het is in ieder geval iets met een sleutel ontgrendelen. 

Ik kan echt geen een positief ding vinden wat dit moment oplevert gedurende de ervaring. Ten eerste kunnen maar twee van de zes bezoekers iets doen – waarvan de kans groot is dat ze niet weten wat ze moeten doen maar je voelt wel de druk dat je het goed moet doen want anders verpest je het voor de 4 anderen die niets anders kunnen doen dan toekijken.

Ik kan echt geen een positief ding vinden dat deze interactieve elementen opleveren gedurende de ervaring.’

Ook breekt dit stuk twee erg belangrijke regels voor immersie: a) je weet niet wat je moet doen, dus raak je gefrustreerd en b) je legt associaties die onwenselijk zijn – het is namelijk erg duidelijk dat er twee iPad-achtige tablets gemonteerd zijn voorin het voertuig. Je wilt in deze toverwereld zonder elektriciteit helemaal geen associaties hebben met iPads, apps en spelletjes die je alleen speelt – je komt naar de Efteling om samen met je familie of vrienden weg te zijn van de normale wereld vol zorgen, niet om er met je neus bovenop gedrukt te worden.

Het voelt voor mij alsof management last minute heeft besloten dat de attractie tóch interactief moest en dat de ontwerpers het werkbaar moesten zien te krijgen. Het voelt geforceerd en als een gimmick die afdoet aan de ervaring. Ik ben geen fan. 

Oke, volgens mij heb ik nu al mijn frustraties wel geuit. Laten we verder gaan:

 

Drie tours

De deuren rechts van ons openen en we rijden een soort doolhof-depot in. Ik neem aan dat het een rommelige kelder van het kasteel moet voorstellen. Voor het eerst zien we ook veel andere karretjes rond rijden, elk met hun eigen bestemming. Ik weet niet zo goed wat ik hiervan moet vinden: aan de ene kant is de dynamiek leuk en omdat de karretjes verantwoord zijn in het verhaal levert het geen tegenstrijdigheden op. Aan de andere kant leidt het wel af en voelt het ineens niet meer zo alsof ik de protagonist van deze ervaring ben (ook iets wat belangrijk is voor immersie) omdat zoveel andere mensen blijkbaar hetzelfde meemaken. De muren van dit depot/doolhof zijn fantastisch gedecoreerd maar missen diepte, ze zijn erg plat. Het voelt een beetje alsof je naar etalages aan het kijken bent.

Ook is het vormgeving technisch vreemd dat de muren helemaal vol staan met spullen maar de vloeren volledig leeg zijn. Dit is natuurlijk een bijkomstigheid van een trackless ride system maar het is toch jammer – het geheel voelt een stuk minder authentiek hierdoor. We rijden naar een hoek van deze ruimte een doodlopend stukje in. Alleen hier maakt het uit welke tour je hebt gekozen. Er staat een opstelling voor je (harnassen, een soort orgel of een spiegelruimte) en met behulp van de iPads voor je kan je deze tot leven wekken. Begrijpen de mensen die de iPads moeten bedienen niet hoe dit werkt? Dan heb je pech – er gebeurt dan een stuk minder. 

Vervolgens rijden we het doolhof weer uit door de wijnkelder heen naar de troonzaal. Onderweg worden we bijna aangereden door de kok met een kar vol pannenkoeken (een leuke knipoog naar het nabijgelegen restaurant). We zijn nu in de troonzaal bij een van de meest overdadige scènes tot nu toe. De koning, Pardoes en Pardijn vieren feest terwijl ze aan een overvolle tafel zitten. Pardoes spreekt voor de laatste keer een toverspreuk uit, de kroonluchter ontploft in een regenboog van kleuren en onze voertuigen beginnen te dansen over de vloer. Dit voelt wel een beetje als een gimmick – alsof het trackless systeem nog een keer verantwoord moest worden. 

De animatronics op de dansvloer vind ik persoonlijk angstaanjagend: ze hebben de typische Efteling vormgeving maar bewegen alleen schokkerig heen en weer zonder enige andere animatie. We rijden door naar een gang met schilderijen waar onze foto’s die eerder genomen zijn op worden geprojecteerd (had wel iets scherper gemogen). Ongetwijfeld kunnen we deze straks kopen bij de uitgang. We rijden door en komen terecht bij het uitstap station, waar we inderdaad onze foto kunnen kopen en weer naar buiten gaan.

 

TL;DR

Samenvattend vind ik deze attractie wonderschoon, er zijn weinig parken die de Efteling kunnen evenaren als het gaat om aandacht voor detail en vormgeving. Verhaaltechnisch zie je dat de Efteling steeds beter wordt en de polish op deze attractie is echt gigantisch goed (afgezien van de interactie). Al met al, top!

‘Ik vind deze attractie wonderschoon, er zijn weinig parken die de Efteling kunnen evenaren als het gaat om aandacht voor detail en vormgeving.’

Als ik het zelf voor het zeggen zou hebben zou ik het hele interactieve deel eruit slopen – het werkt gewoon niet en doet zelfs af aan de ervaring. Als de Efteling deze scènes zou vervangen door bijvoorbeeld een uitgebreide rommelzolder met allemaal kleine details of door de keukens van het kasteel zou dat zeker een vooruitgang zijn. Als in deze scène dan vervolgens de grote climax plaatsvindt van de rit is de troonzaal een mooi einde aan de spanningsboog. Met deze aanpassingen heb je naar mijn mening een van de beste darkrides ter wereld in handen.

Er zijn nog een paar punten waar ik je aandacht op wil vestigen in deze attractie. Allereerst ben ik verbaasd dat de Efteling zich zo heeft laten leiden door de trend van interactie en de vele elementen die overduidelijk zijn geïnspireerd op Mystic Manor. Dit had ik niet van de Efteling verwacht en ik hoop dat de realisatie er is dat de Efteling het beste is als ze dingen op hun eigen manier doen. 

‘De scènes van Symbolica zijn stuk voor stuk prachtig, er is een overvloed aan leuke details en er is duidelijk heel veel aandacht aan besteed.’

Het is goed om te zien dat de Efteling verhaaltechnisch steeds sterker wordt. Het verhaal van de attractie mist een sterke climax, conflicterende belangen en een pay-off: wat kan zorgen voor een gebrek aan emotionele betrokkenheid. De essentie van het verhaal klopt echter helemaal: er is een reden dat wij in het kasteel zijn, de voertuigen zijn logisch in het verhaal, het is logisch dat we alle kanten van het kasteel te zien krijgen en het karakter van pardoes komt goed uit de verf. In vergelijking tot eerdere attracties is dit een gigantische verbetering en ik ben benieuwd waar dit verder naartoe gaat.

De scènes van Symbolica zijn stuk voor stuk prachtig, er is een overvloed aan leuke details en er is duidelijk heel veel aandacht aan besteed. Er zijn twee punten die hier voor mij wat aan afdoen: allereerst ziet alles er heel erg nieuw uit, het is natuurlijk een goed onderhouden paleis maar een klein beetje aging zou geen kwaad kunnen en zou het geheel wat authentieker laten ogen. Mijn volgende punt is de vloeren: deze zijn meegenomen in het design (in plaats van de standaard zwarte vloer die je in elke andere attractie ziet) wat leuk is, het is wel zo dat ze heel leeg ogen en omdat ze opvallen door hun design valt deze leegte extra op. Zelfs met wat meer decoratie die echt tegen de muur aan staat zou dit al minder opvallend zijn. Ik weet zelf verder niets over de design eisen van een trackless ride system maar vanuit een vormgeving oogpunt zou dit een verbetering zijn. 

Waar ik blij van wordt is dat het gebruik van beeldschermen tot een minimum is beperkt, beeldschermen zijn nooit écht overtuigend en dit is dus een goede keus gebleken.

Als laatste wil ik je aandacht nog even vestigen op het gebruik van techniek, met name audio en licht. De audio is over het algemeen goed gedaan en begeleid (afgezien van de kas-scene) de ervaring erg goed. Ook zijn de meeste effecten goed begeleid door geluidseffecten, al hadden die iets minder hard gemogen voor een subtieler effect. 

De verlichting is net als het geluid ook goed ingespeeld op wat er in de scènes gebeurt – de hele ambiance verandert compleet als dat nodig is voor de scene. Dit is natuurlijk het voordeel van led verlichting gebruiken – het is heel flexibel met veel mogelijkheden. Ik vind de nadelen van led verlichting wel zichtbaar in de attractie: de kleuren zijn vrij intens en missen de kwaliteiten van halogeenlicht, wat een veel breder kleurenspectrum biedt. Hierdoor ogen sommige scènes wat artificieel. Dit is echter een kleine prijs om te betalen voor de flexibiliteit en onderhoudsvriendelijkheid van led. Wat ik een knappe prestatie van de Efteling vindt is dat de techniek ontzettend goed verborgen is in de attractie, er zijn geen plafonds vol grote theaterlampen en je kan eigenlijk nergens de showtechniek zien tenzij je er echt naar op zoek gaat. 

 

foto: Efteling.com

© 2021 Diede Tap | Privacy en Disclaimer